است بلكه مراد آن امّتند كه دعاى حضرت إبراهيم عليه السّلام در حقّ ايشان مستجاب گرديده وآنها مرادند كه خدا به ايشان خطاب نمود كه كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ « 1 » يعنى : « بوديد شما بهترين امّتى كه بيرون آورده شده است از براي مردم » ؛ بعد از آن أوصاف ايشان را فرموده كه : امر مىكنند به نيكيها ونهى مىكنند از بديها ومراد أئمة عليهم السّلام‌اند وايشانند امّت وسطى وبهترين امّتها « 2 » . وأيضا از آن حضرت روايت كرده است كه : شهدا وگواهان بر مردم نيستند مگر پيغمبران وامامان ، زيرا كه جايز نيست حق تعالى گواهى بطلبد بر مردم از همهء امّت حال آنكه در ميان ايشان جمعى هستند كه در دنيا گواهى ايشان را بر يك بستهء سبزى قبول نمىكنند « 3 » . وأبو القاسم حسكانى در شواهد التنزيل روايت كرده است از حضرت أمير المؤمنين عليه السّلام كه : حق تعالى ما را اراده وبه ما خطاب فرموده در آنجا كه فرموده است لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ پس رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله وسلّم گواه است بر ما وما گواهيم از جانب خدا بر خلق أو وحجتهاى خدائيم در زمين أو ، ومائيم آنها كه خدا فرموده است وَكَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً « 4 » . آيهء دوم : ترجمه‌اش آن است كه : « پس چگونه خواهد بود حال كافران در وقتي كه بياوريم از هر امّتى گواهى ؟ » ؛ مفسران گفته‌اند : يعنى پيغمبران كه گواهى براي امّت خود دهند وبر ايشان وبياوريم تو را اى محمد بر ايشان گواه ؛ وبعضي گفته‌اند كه : يعنى تو گواهى بر امّت خود ؛ وبعضي گفته‌اند : تو گواهى بر آن گواهان « 5 » . چنانچه كلينى به سند معتبر از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده است كه : اين آية نازل

--> ( 1 ) . سورهء آل عمران : 110 . ( 2 ) . تفسير عياشى 1 / 63 . ( 3 ) . تفسير عياشى 1 / 63 با كمي اختلاف . ( 4 ) . شواهد التنزيل 1 / 119 ؛ مناقب ابن شهرآشوب 3 / 105 ؛ تأويل الآيات الظاهرة 1 / 81 . ( 5 ) . رجوع شود به مجمع البيان 2 / 49 ؛ تفسير بيضاوى 1 / 346 ؛ تفسير طبري 4 / 95 .